Stofnkostnaður smávirkjana er hár og langur að borga sig upp. Lykillinn er samspil bankalána, opinberra styrkja, þátttöku veitu og PPA-samninga við nágranna.
Lykiltölur úr Vatnaskil-kortlagningu smávirkjanakosta fyrir Orkustofnun. Frumathugun — ekki hagkvæmnimat.
Heildarskýrslurnar (PDF) frá Orkustofnun. Svæði valins kosts er auðkennt.
Yfirlit allra skýrslna: orkustofnun.is/natturuaudlindir/smavirkjanir.
Lánavörur, styrkir og þátttaka veitu þurfa að spila saman:
| Aðili | Vextir | Hámark |
|---|---|---|
| Íslandsbanki — sjálfbær fjármögnun | ~6,5% | 85% capex |
| Landsbankinn — græn fjármögnun | ~6,8% | 85% capex |
| Arion banki — græn fyrirtækjalán | ~7,0% | 80% capex |
| Byggðastofnun | ~4,5% | 50% capex |
Verðtryggður eða óverðtryggður. 15–25 ára. Síðari áfangi: lánareiknir.
Styrkur er ekki endurgreiðsluskyldur en bundin skilyrði um rekstrartíma og opinber birting niðurstöðu.
Nágrannar forkaupa raforku á föstu verði. Forgreiðslan verður eigið fé í byggingu virkjunarinnar — lækkar lánsþörf og bindur kaupendur við verkefnið. Verðbilið liggur milli Elma-heildsölu (7 kr) og orkuhluta smásölu (~11 kr).
Söluaðili með sérleyfi (orkufyrirtæki) er aðili að samningnum og tryggir að kaupendur fái raforku þótt byggingin tefjist. Orkufyrirtæki getur einnig veitt ábyrgð eða tryggingu fyrir kaupendur og lánveitendur — t.d. afhendingarábyrgð eða bakábyrgð á forgreiðslum — sem lækkar áhættu og getur ráðið úrslitum um að loka fjármögnun verkefnisins. Bankar og Byggðastofnun gera oft kröfu um slíka mótaðila-tryggingu áður en lán fæst.
Eigið-fé-framlagið má leggja fram sem reiðufé eða fjármagna með láni að ofan (grænt lán ~4,5%, Íslandsbanki ~6,5%, Landsbankinn ~6,8%). Aðeins lánaði hlutinn ber afborganir — rafmagnssparnaður og sölutekjur geta staðið undir þeim.
—
Fast verð er verðvörn gegn verðbólgu — markaðsverð hækkar með tímanum en þitt verð stendur fast, svo ávinningurinn vex. Auk þess sleppur kaupandinn við Landsnet-flutningsgjald því orkan fer um staðarveituna — það lækkar raunverðið og réttlætir lánið.
4% framlag dreifiveitunnar er ekki styrkur heldur eiginfjárhlutur í verðmætri eign. Veitan á tvær leiðir til að endurheimta framlagið:
Til viðbótar: frestun styrkinga á dreifikerfi (rafmagn nær endapunkti án uppfærslu á línu/spenni) og betri spennugæði á langri dreifbýlislínu — hvort tveggja utan þessa reiknings.
Í dag kaupir heimilið orku um dreifikerfið og hluti hennar tapast á langri leið út í dreifbýli (~6%). Þegar virkjun rís á staðnum framleiðist orkan við notandann — ~5% af því tapi sparast og nýtist eða selst öðrum. Betri nýting, og notendur við virkjunina fá raforku á lægra verði.